Terug Home Opvolgend muurgedicht
Bookmark and Share

Nils Ferlin , Stjärnorna kvittar det lika

Nils Ferlin  ,  Stjärnorna kvittar det lika

Dichter: Nils Ferlin, Zweden,  12-11-1898 - 10-21-1961
Gedicht: Stjärnorna kvittar det lika
Locatie: De Sitterlaan 18, Leiden
Sinds: april 2003 (nummer 86)
Let op: Toeval of niet, maar De Sitter (1872 - 1934) was hoogleraar in de sterrenkunde.


Zweeds
Stjärnorna kvittar det lika

Man kan inte räkna dem alla
sägner och sånt man hör...
Det säjs att en stjärna ska falla
var gång när en människa dör -    

Lyhörd i nätternas kyla
och vindarnas frusna musik
hundarna hörde jag yla,
som hundarna yla för lik,

änkorna hörde jag skrika
och barnen snyfta för bröd -
- Stjärnorna kvittar det lika
om någon är född eller död.

(Uit: En döddansares visor, 1930)

Nederlands
't Is de sterren om het even

Te tellen zijn ze niet alle
aan sagen en fabels geen grens...
Men beweert dat een ster zal vallen
telkens bij de dood van een mens -

Winternachtkoude scherpt mijn gehoor    
en de bevroren muziek van de wind:
het janken der honden is wat ik hoor,
jankend als bij ´t lijk van een kind,

weduwen hoor ik schreeuwen
en kinderen snikken om brood-
- ´t Is de sterren om het even
of iemand levend is of dood.

(Vert: Teresa Fogelberg, 2003)

Duits
Den Sternen ist es schnuppe


Was hört man und weiss man von allen
Sagen seit allem Beginn...
Es heisst, dass ein Stern soll fallen,
so oft ein Mensch geht dahin -

Lauschend den Rufen der Eulen,
da eisige Winde schon ruhn,
höre ich Hunde heulen,
wie Hunde bei Leichen tun,

Witwen wimmern um Suppe,
und Kinder weinen um Brot -
den Sternen ist es schnuppe,
sie scheren sich nicht um den Tod.

(Uit: Im Labyrinth des Lebens : ausgewählte
Gedichte / Nils Ferlin ; aus dem Schwedischen von Klaus-Rüdiger Utschick Munchen : Anacreon-Vlg, cop. 2002 ISBN 3-932759-51-6)


Op


Ontstaansgeschiedenis muurgedicht "Stjärnorna kvittar det lika" van Nils Ferlin

Al jaren liep ik met het idee, bewonderaar als ik was van de muurgedichten in Leiden, om eens een Zweeds gedicht aan te dragen. In 2000 heb ik mijn Zweedse vader Sten Fogelberg, gevraagd om er enkele uit te zoeken. Dat heeft hij gedaan. Hij heeft drie gedichten uitgezocht van drie beroemde Zweedse dichters: Gustav Fröding, Werner von Heidenstam en Nils Ferlin. Alledrie typerend voor Zweden en haar natuur en cultuur, en alledrie ook typerend voor onze vader. Hij heeft ze met de hand op drie vellen papier uitgeschreven. Ik heb ze in een mapje gedaan. En daar hebben ze een hele tijd gelegen.

Ondertussen was ik in 2000 en 2001 alsmaar op reis (Nederland was toen voorzitter van het VN klimaatverdrag; en ik was meer op pad dan thuis); en bovendien ben ik in 2001 verhuisd, weg van het huis aan de Hazewinkelstraat dat zo'n mooie grote muur had waar een gedicht mooi op zou passen….

En eind 2001 werd onze vader ernstig ziek en overleed in januari 2002. Zijn drie gedichten lagen in hun mapje, tussen alle documenten, geschriften, aantekeningen en tekeningen uit zijn atelier, die ik na zijn dood had gekregen. Ze kregen nu een andere betekenis. Ze werden als een stil getuigenis, in zijn handschrift geschreven, van zijn vele kanten, weerspiegeld in de gedichten van Fröding en Ferlin.

Toen wij - mijn zus Kea, mijn broer Fredrik en ik - klein waren, vroeg Sten altijd of we een licht of een donker verhaal wilden horen bij het slapengaan. Frödings "Strövning i hembygden" (zwerftocht in mijn geboortestreek) is een licht verhaal. Daarin zag je Sten als natuurliefhebber en nostalgisch romanticus, struinend in het bos-gedicht, dat je omtoverde in een kind in een heel groot Zweeds bos (Trouwens: er is een kinderboek van de vertaalster van Pippi Langkous (Rita Törnquist-Verschuur) die over dat gedicht en die streek in Zweden, Värmland schrijft).

En het gedicht van Ferlin is zo zwart als de nacht. Het belicht de bittere en pessimistische kant van Sten. "Stjärnorna kvittar det lika" betekent "het laat de sterren koud". Hij was ervan overtuigd dat het niet alleen de sterren koud laat, wanneer hongerige kinderen om brood huilen en weduwen wenen uit verlatenheid. Het laat ook machthebbers koud. Sten was verbolgen om onrecht en verdrukking, doodgezwegen, of zelfs in de hand gewerkt door machtsbolwerken zoals de kerk. Het gedicht is geworden tot een aanklacht van Sten Fogelberg tegen willekeurig menselijk lijden, op de muur van de praktijk van zijn dochter, huisarts Kea Fogelberg. Op haar initiatief (die indien niet heel, toch wel half Leiden kent) zijn de drie gedichten weer te voorschijn gekomen uit het mapje en voorgelegd aan de muurgedichten vertegenwoordiger Jan Willem Bruins. Hij vertelde ons dat het gedicht van Ferlin is uitgekozen. Samen hebben ze de muur van Kea's praktijk uitgekozen.

Het planetensymbooltje onderaan het gedicht is afkomstig van de voorpagina van een boekje dat ik ter gelegenheid van onze vaders 75e verjaardag had samengesteld en laten drukken. Geen liber amicorum, maar een liber filiae (dochterboekje). Het boekje bevatte gedichten (van hemzelf en anderen), feiten, reflecties en wat schetsen. De titel luidde "Sten's strövtaag i hembygden och i rymden": "Sten's zwerftocht in zijn geboortestreek en in de ruimte". Het eerste deel van de titel verwees naar het gedicht van Fröding dat ik hierboven beschreef. Het tweede deel was een verwijzing naar Sten's grote liefde en belangstelling voor de ruimte en de astronomie. Hij zat halve nachten in zijn sterrenkijker te turen. En in zijn tuin bouwde hij het zonnestelsel na met keien. De sterren lieten hem niet koud!

(Teresa Fogelberg, Leiden, 14 april 2003)


Op


Zweeds muurgedicht op dokterspraktijk

Een muurgedicht op verzoek is vrij ongebruikelijk. Toch ging de wens van de Leidse huisarts Kea Fogelberg en haar zus door 'een samenloop van omstandigheden' in vervulling. ,,Wij waren op zoek naar een Scandinavisch gedicht. Zij had er één'', aldus Jan-Willem Bruins van stichting Tegen-Beeld die de schilderingen maakt. Bruins legt vandaag de laatste hand aan een gedicht van Nils Ferlin op een muur van Fogelbergs huisartsenpraktijk aan de Sitterlaan.

Het gedicht gaat volgens de arts over het relativeren van dramatische gebeurtenissen. ,,Het zegt dat geboorte en dood allebei bij het leven horen.'' Haar vader en zus, 'de poëten van de familie', kwamen met het idee. ,,We hebben een Zweedse achtergrond. De Scandinavische poëzie hoort er gewoon bij'', meent Fogelberg. Ze kozen drie gedichten uit. Bruins kreeg namens zijn stichting het laatste woord. ,,Het is een mooi gedicht. Het sprong eruit'', verklaart hij zijn keuze. ,,Bovendien past de hoeveelheid tekst. De muur bepaalt uiteindelijk de vorm.''

Het schilderen ging niet zonder slag of stoot. Vanwege de aangetaste stenen van het pand moest hij eerst een cementlaag op de muur aanbrengen. Daarna werden twee lagen acrylverf aangebracht. Het gedicht, dat uit drie coupletten bestaat, werd verdeeld over een gelijk aantal vlakken. Het duurde vier dagen om die goed te krijgen. Vrijdag begon hij met het schilderen van de tekst. ,,Het moet passen bij de omgeving. Daarom heb ik gekozen voor een rustige letter. Ook de kleur is om die reden niet gillend geel, maar een warme, rode kleur.'' Na deze schilderklus gaat hij aan de slag met een muurgedicht aan de Zoeterwoudsesingel.

(Leidsch Dagblad 15 april 2003)


Op


Muurgedicht op verzoek

Op de muur van de dokterspraktijk van Kea Fogelberg prijkt sinds enkele maanden een gedicht in drie delen van de Zweedse dichter Nils Firlin. Volgens Fogelberg gaat het gedicht over het relativeren van dramatische gebeurtenissen; ‘het zegt dat geboorte en dood allebei bij het leven horen’. Het gedicht is uitgezocht door vader Sten Fogelberg op verzoek van dochter Teresa. Dochter Kea zocht contact met de stichting Tegen-Beeld, die ervoor zorgde dat het gedicht daadwerkelijk op de muur verscheen (zie voor volledige ontstaansgeschiedenis www.muurgedichten.nl).

(Opgenomen in wijkkrant nummer 26 van de Vereniging Professoren- en Burgemeesterswijk, september 2003)


Op

Nils Ferlin / Stjärnorna kvittar det lika / Nattkvarter

 

 


Op

Links    :

Op Terug Home Opvolgend muurgedicht