Nora Kalna , Jūrai
: Nora Kalna, Letland, 1 november 1939Gedicht
: JūraiLocatie
: Scheepmakerssteeg 2, LeidenSinds
: december 2004 (nummer 99)
Jūrai
Jūra, tu drīksti palikt, tāda kā esi, jūra, tu drīksti vienmēr "tu pati" būt ... Jūra, tu drīksti sadauzīt vecus vrakus, uz grimušu kuġu mastiem zaļganas aļġes sēt. Jūra, tu drīksti, ja vairs citādi nespēj, - trakot: Jūra, tu drīksti! Kāpēc nedrēkstam mēs?
(Uit de verzamelbundel: Gliemežvāki uz plaukstas,
Snails on the Palm, 1968)
Aan de zee
Zee, jij mag blijven zoals je bent. Zee, jij mag altijd jezelf zijn. Zee, jij mag op oude wrakken beuken op zinkende scheepsmasten groenige algen zaaien. Zee, jij mag als jij niet anders meer kan Razen Zee, jij mag! Waarom mogen wij dit niet?
(vert. Indra Makstenieks)
To the sea
Sea, you're allowed to stay as you are, Sea, you're allowed always to be yourself... Sea, you're allowed to break up old wrecks, On masts of sunken ships, to sow green algae. Sea, you're allowed if you're otherwise - rage: Sea, you're allowed! Why aren't we?
(vert. Dr. Arvīds Ziedonis, Jr. in
Contemporary themes in the literature of Soviet Latvia)
President Letland onthulde muurgedicht
 |
|
|
Vervolgens onthulde de president het Letlands gedicht van Nora Kalna op een muur van het nabij de universiteit gelegen Huize Rapenburg (Scheepmakerssteeg 2, hoek Rapenburg).
Heel bijzonder was de aanwezigheid van het vrijwel voltallige bestuur van de stichting Tegen-Beeld. Enigszins zenuwachtig, dat wel. Want ook koningin Beatrix zou aanwezig zijn en zou met haar immer goede kennis van zaken vast niet vergeten zijn dat Tegen-Beeld in 2000 nog weigerde haar te ontmoeten, toen het haar behaagde haar verjaardag in Leiden te vieren. De stichting was toen door de gemeente gevraagd een vers af te maken op het moment dat de vorstin langs zou komen. Ook zou één van de leden het gedicht mogen verklaren voor de koningin en haar gevolg. De stichting heeft het verzoek echter van de hand gewezen. "We hebben er drie weken over nagedacht, maar het merendeel van de leden van Tegen-Beeld vindt zichzelf republikein", zei Ben Walenkamp toen, als woordvoerder van de stichting. "We zijn altijd bereid om de stad te promoten, maar ik ga niet voor gek staan voor een sprookjesprinses."
Koningin Beatrix was echter goedgehumeurd en duidelijk niet van plan oude koeien uit de sloot te halen. Koningin en president kregen elk een exemplaar van het boekje "Dicht op de muur", waarin overigens 'slechts' de eerste 43 muurgedichten worden vermeld. Jan Willem Bruins, die normaal vlot uit zijn woorden kan komen, had daar in het Engels meer moeite mee. Of was het toch de angst voor de koningin?
Mevrouw Vaira Vike-Freiberga onthulde het muurgedicht door het weghalen van de Leidse vlag van een 's ochtends nog aangebracht bordje met de tekst en vertaling van het muurgedicht. Vervolgens declameerde zij het gedicht in het Letlands en gaf een uitleg over de betekenis er van.
 |
|
|
99e Muurgedicht aangebracht
De Stichting Tegen-Beeld heeft afgelopen week muurgedicht 99 voltooid. Het is een gedicht in het Lets van Nora Kalna en draagt als titel 'Jūrai', oftewel 'Aan de zee'. In het gedicht, dat in 1968 verscheen toen Letland nog onder Russische invloed stond, vraagt de dichteres zich af waarom de zee wel zichzelf mag zijn, en het volk niet. In die periode verschenen diverse gedichtenbundeltjes waarin dichters vroegen om vrijheid van meningsuiting. Het gedicht is aangebracht op de muur van Scheepmakerssteeg 2.
(Chris de Waard op de website van Sleutelstad.nl
23 december 2004)
 |
|
|
President Letland bezoekt Universiteit Leiden
De president van de Republiek Letland, mevrouw Vaira Vike-Freiberga, brengt met haar echtgenoot Imants Freibergs op dinsdag 18 en woensdag 19 januari een officieel bezoek aan Nederland. Dinsdagmiddag houdt de Letse president een toespraak over het thema Europa in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden. Tijdens de receptie na de lezing ontmoet zij enkele gasten, studenten en medewerkers van de universiteit.
Vervolgens onthult de president een Lets gedicht op een muur van het nabij de universiteit gelegen Huize Rapenburg (Scheepmakerssteeg 2, hoek Rapenburg). Koningin Beatrix is aanwezig bij zowel de toespraak als de onthulling.
(Persbericht Universiteit Leiden donderdag 13 januari 2005)
 |
|
|
Koningin en Letse president in centrum Leiden
Koningin Beatrix (l) en de Letse president Vaira Vike-Freiberga (r) lopen door het centrum van Leiden. De koningin was gisteren in het centrum van Leiden aanwezig bij de onthulling van een muurgedicht door de Letse president. Op de Universiteit Leiden hield Vike-Freiberga een toespraak over het thema Europa. Eerder op de dag ontmoette ze minister-president Balkenende en de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer. Vike-Freiberga brengt met haar echtgenoot Imants Freibergs een tweedaags officieel bezoek aan Nederland.
(Verschenen in SP!TS op woensdag 19 januari 2005)
Letse president onthult muurgedicht in Leiden
 |
|
|
De Letse president Vaire Vike Freiberga onthulde gistermiddag het muurgedicht 'Jurai' van haar landgenote Nora Kalna tijdens een bezoek aan Leiden. De president las het daarna op dichterlijke toon voor en becommentarieerde het. In haar interpretatie zijn de natuurkrachten vrij en zichzelf en mensen, tja, al willen ze het, zij zijn dat niet.
Freiberga bezocht Leiden met koningin Beatrix, als onderdeel van een tweedaags officieel bezoek aan Nederland. Zij gaf in het Academiegebouw een lezing over de vraag of een 'grotere Europese Unie ook een sterkere unie kan zijn'. Kern van haar betoog is dat Europa niet alleen een markt moet zijn, maar vooral de diversiteit van zijn culturen moet koesteren. Dat is Europa's grootste schat, een bron van waaruit iets gemeenschappelijks kan ontstaan. Essentieel voor Freiberga is dat Europese culturen niet verwateren of op elkaar gaan lijken. Dan slaat de 'morele verwarring' toe. Zij treft die nu al aan in rechts-nationalistische tendensen en in de 'vermaaksindustrie van frivoliteiten, opwinding, seks en geweld'. "De Europese Unie moet er één zijn van cultuur en ethiek."
Aansluitend wandelden Freiberga en koningin Beatrix, vergezeld door onder anderen onderwijsminister Van der Hoeven, staatssecretaris Rutte en burgemeester Henri Lenferink, naar de Scheepmakersteeg, waar zij werden ontvangen door decorateur Jan Willem Bruins van de Stichting Tegen-beeld. Hij legde uit dat de stichting had gekozen voor 'Jurai' vanwege de grote poëtische kracht.
Lenferink vroeg president Freiberga om het gedicht voor te lezen, omdat 'het anders nog wel eens lang kan duren voordat een andere Let het doet'. Dat Leiden weinig banden heeft met Letland, was ook bestuursvoorzitter Awé Kist opgevallen. Hij beloofde in zijn openingswoord dat de universiteit 'zo spoedig mogelijk' een partnerschap met de Universiteit van Riga zal aangaan.
(Wilfred Simons in het Leidsch Dagblad van woensdag 19 januari 2005)
Letse president onthult muurgedicht in Leiden
 |
|
|
Nerveus heen en weer ijsberende mannen, diverse camera's en fotografen voor het Academiegebouw en studenten die zich voor de gelegenheid in hun eerste nette pak hebben gehesen. Dat was dinsdagmiddag het decor voor het bezoek van de president van Letland, Vaira Vike-Freiberga, en haar man aan de Universiteit van Leiden. Niemand minder dan Hare Majesteit Koningin Beatrix vergezelde haar bij dit deel van het eerste officiële bezoek van een Lets staatshoofd aan Nederland ooit.
Vike-Freiberga is één van de weinige staatsvrouwen in de wereld. Opmerkelijk genoeg woonde zij slechts een klein deel van haar leven daadwerkelijk in haar moederland. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog vluchtte haar gezin naar Canada, waar zij een leven opbouwde als professor in de psychologie. Pas eind jaren negentig keerde zij terug naar het land aan de boorden van de Oostzee. Onder haar leiding trad Letland vorig jaar toe tot de EU.
Haar vorige leven als academicus was ongetwijfeld reden om in Nederland een universiteit te bezoeken. En wat is er dan mooier dan om in gezelschap van koningin Beatrix een bezoek te brengen aan de universiteit van Leiden, die traditioneel nauwe banden onderhoudt met ons koningshuis.
In haar lezing in het Academiegebouw nam zij het gemêleerde gezelschap van studenten, vertegenwoordigers uit de landelijk politiek en de academisch wereld mee in een reis door de Europese geschiedenis. Zij schetste daarin het belang van de diversiteit aan culturen. Als kind van gevluchte ouders had zij weinig goede woorden over voor voormalig wereldmacht Rusland, jarenlang bezetter van Lets grondgebied. Tot slot riep zij de EU-landen op om via het stimuleren van kennis en innovatie, Europa weer te laten uitgroeien tot een leidende economische grootmacht.
Tegen BeeldTijdens de korte receptie die volgde, ontmoette de Letse president diverse vertegenwoordigers van de universiteit en ruimde zij veel tijd in voor gesprekjes met Leidse studenten. Het bezoek werd afgesloten met een wandeling naar de overzijde van het Rapenburg. Op de hoek van de Scheepmakerssteeg onthulde Vike-Freiberga daar een Lets gedicht, het 99e exemplaar van de muurgedichten, die door de Stichting Tegen Beeld in Leiden worden aangebracht.
Overigens was Leiden niet bepaald uitgelopen om een glimp van de koningin en haar gasten op te vangen. Her en der dromden plukjes mensen samen langs het Rapenburg, maar van echte drukte was geen sprake.
Op uitnodiging van burgemeester Henri Lenferink droeg Vike-Freiberga het gedicht op statige wijze voor. Ze sloot af met een boodschap aan de aanwezige kinderen in het publiek, die ze een betere wereld toewenste dan degene waarin zij is opgegroeid. Het leverde haar een bewonderend applaus op van de aanwezigen.
Na afloop keek burgemeester Lenferink met een tevreden gevoel terug op het bezoek: "Vanaf vandaag hebben we er weer een bijzondere plek bij in onze stad. De muurgedichten hebben echt meerwaarde voor Leiden. Het maakt het extra bijzonder dat dit Letse gedicht is onthuld door de president van Letland zelf."
(Paul Dirkse in het Leids Nieuwsblad van vrijdag 21 januari 2005)