Gedichten van Kavafis voorgedragen - Poëziemarathon op het water
Voor de vijfde keer klinken komende dinsdag op de Nieuwe Rijn een avondlang gedichten vanaf de Koornbrug. Dit jaar koos de Stichting Tegen-beeld voor de 154 gedichten van de Griekse dichter Konstantinos Kavafis (1863-1933).
Voor veel Leidse academici, literatoren en organisatoren van culturele avonden is het jaarlijks de beste terrasavond van het jaar: de poëziemanifestatie vanaf de Koornbrug aan de Nieuwe Rijn.
Tout literair-geëngageerd Leiden kan bij tourbeurt de microfoon pakken om zijn bijdrage te leveren aan de poëziemarathon, die elk jaar aan een andere dichter is gewijd. Zo zijn de sonnetten van Shakespeare en Mei van Gorter er al eens over het water uitgestort. Dit jaar worden de gedichten van de Griekse dichter Konstantinos Kavafis (1863-1933) voorgedragen. Onder de sprekers bevinden zich schrijvers als Maarten ´t Hart (die samen met oud Leidsch Dagblad-journalist Cees van Hoore speciaal een essayboekje over Kavafis schreef voor deze avond), Rudy Kousbroek en Ilja Pfeijffer, boekhandelaren, studenten, musici en andere liefhebbers ιιn van de 154 gedichten voor hun rekening nemen.
Kavafis bracht het grootste deel van zijn leven door in zijn geboortestad Alexandrië, waar hij woonde en werkte. Hij was de jongste van negen kinderen van Griekse ouders, verloor op jonge leeftijd zijn vader en vertrok op zijn tiende met zijn moeder naar Londen, van waaruit hij naar een Liverpoolse school ging. In 1877 keerde het gezin terug naar Egypte, en na een driejarig verblijf in een dorpje bij Constantinopel ging hij voorgoed terug naar Alexandrië.
Na de dood van zijn vader kwam het handelsbedrijf dat deze had financieel aan de grond, en moest Kavafis een eenvoudig baantje nemen als ambtenaar bij het ministerie van bevloeiingen.
Hoewel hij tegenwoordig in alle talen vertaald is en tot de wereldliteratuur wordt gerekend, zijn er tijdens zijn leven geen gedichten gepubliceerd. Hij leek ook geen erkenning te ambiλren: alleen vrienden en bewonderaars stuurde hij af en toe een gedicht op losse blaadjes.
Alexandrië was ooit ´het wonder van de oudheid´, het middelpunt van de beschaafde wereld, maar raakte later in verval. In de tijd dat Kavafis er leefde moet het niet meer geweest zijn dan een rommelige havenstad, maar de dichter gaf er mythische proporties aan. Zo schreef hij in oktober 1914: "Nog altijd is het Alexandrië. Als je even wandelt op de rechte weg die eindigt bij de Hippodroom, zul je paleizen zien en monumenten, die je in verbazing brengen. Hoeveel schade de stad ook door de oorlogen heeft geleden, hoeveel kleiner ze ook geworden is, toch altijd nog een bewonderenswaarde stad." Pas toen er in 1971 een tweetalige editie verscheen van een paar tot dan toe onbekende gedichten, raakte zijn poλzie ineens wereldberoemd. Zijn gedichten hebben zelfs Nobelprijswinnaar Joseph Brodski geïnspireerd.
In het Nederlands zijn de gedichten verschenen in een vertaling door Hans Warren en Mario Molegraaf. Deze vinden dat Kavafis ´de poëzie voorbij (lijkt) te zijn´: niets zangerigs of romantisch, maar eerder scherpe essays. Zo luidt het gedicht ´verborgenheden´ (als muurgedicht op de Turfmarkt geschilderd) in vertaling:
|
Laat niemand uit wat ik deed en
zei
proberen af te leiden wie ik was.
Er was een belemmering, die vervormde
de daden en de wijze van mijn leven.
Er was een belemmering, die weerhield mij
vele keren als ik wou gaan spreken.
Mijn meest onopgemerkte daden,
en mijn meest verhulde geschriften -
daaruit alleen zal men mij begrijpen.
Maar misschien is het niet zoveel moeite,
zoveel inspanning waard om mij te kenen.
Later - in een volmaakter samenleving -
zal stellig iemand anders, zoals ik geschapen,
verschijnen en handelen in vrijheid.
|
| Ook staan de gedichten vol verwijzingen
naar redelijk onbekende historische figuren en gebeurtenissen. De editie van
Warren en Molegraaf is dan ook rijkelijk van verhelderend commentaar
voorzien. Voor een luisterend terraspubliek zal dan ook niet alles
zondermeer te begrijpen zijn, en dat maakt de keuze voor Kavafis in elk
geval tot een gewaagde. ´Wachtend op de barbaren´: Gedichten
van Griekse dichter Kavafis
Nieuwe Rijn (Koornbrug, Vismarkt)
dinsdag 24 juni, 19.00 tot 23.30 uur, gratis toegang, ook per boot
toegankelijk
|