Terug Home Opvolgend muurgedicht
Bookmark and Share

Het multiculturele (muurgedichten)project in de Leidse Slaaghwijk

Het multiculturele (muurgedichten)project in de Leidse Slaaghwijk

Illustratie: ontwerp Jos Agasi; fotografie Jan Willem Bruins.


Bekijk

Groots feest zet verscheidene culturen Slaaghwijk centraal

door Annetta van Blitterswijk

Een gezellige dag, waarop diverse culturen elkaar ontmoeten en ervaren, dat het heel positief kan zijn om in een multiculturele wijk to wonen. Dat is het doel, dat de Wijkgroep Slaaghwijk voor ogen heeft bij de voorbereiding van de multiculturele feestdag, die zondag in en rond het buurthuis aan het Valkenpad in de Merenwijk wordt georganiseerd. "Een feest is daarvoor een uitermate geschikte gelegenheid. We hopen dan ook dat veel bewoners zullen meedoen."

In Slaaghwijk worden regelmatig activiteiten georganiseerd, die het multifunctionele karakter van de wijk benadrukken. "In deze wijk wonen immers heel wat verschillende culturen dicht bij elkaar," zegt voorzitter van de Wijkgroep Anton van Dijk. 'Zo wonen hier met name veel Turken, Surinamers, Marokkanen en Nederlanders. Om dat in beeld to brengen is de Stichting Tegen Beeld momenteel bijvoorbeeld bezig met het aanbrengen van een aantal muurgedichten op de blinde muren van enkele flats. De gedichten, die in het Turks, Marokkaans, Chinees, Surinaams en Nederlands geschilderd worden, zullen in oktober officieel warden onthuld."

De Wijkgroep Slaaghwijk vindt het volgens Van Dijk erg belangrijk, dat bewoners uit de verschillende culturen in de wijk goed met elkaar omgaan. "We proberen bewoners met elkaar in contact te Iaten komen, onder andere door het organiseren van het multicultureel feest aanstaande zondag 10 september. We hopen met zo'n feest weer eens duidelijk to maken hoe positief het kan zijn om met zoveel verschillende culturen bij elkaar te komen. Leerzaam oak, want elke cultuur heeft immers haar eigen bijzonderheden."

Zo is het is de bedoeling dat de bezoekers zondag onder meer met elkaars eetgewoonten kennismaken. Van Dijk: "Er worden door bewoners uit de wijk Turkse, Surinaamse en Marokkaanse hapjes klaar gemaakt. Voor ons is het ook nog een verrassing wat er allemaal zal komen, maar diverse enthousiaste mensen hebben beloofd iets lekkers te zullen klaarmaken. Het is natuurlijk heel leuk om op deze manier eens lekkernijen uit een andere cultuur to kunnen proeven."

Volgens Said Amghar, voorzitter van de organiserende werkgroep, vormt naast de hapjes ook muziek een belangrijk onderdeel van het feest. "Er zal muziek uit diverse culturen zijn," belooft hij. "En voor de kinderen komt er verder ook nog een kindercircus, een theater, een klimwand en een springkussen. Ook zullen er volgens Marokkaanse gewoonte, hennaschilderingen worden gemaakt."

Bij goed weer zullen veel activiteiten op het plein aan het Valkenpad plaatsvinden, maar bij slecht weer zal een en ander binnen moeten gebeuren. Het feest wordt zondag afgesloten met een gezamenlijke barbecue. Hoe wel de inschrijving eigenlijk al gesloten is, meent Amghar dat er voor mensen, die alsnog graag willen meedoen, best nog een plaatsje in te ruimen valt. "Maar," waarschuwt hij, "in verband met de boodschappen wel graag even voor zondag bij het buurthuis aanmelden, zodat we weten op hoeveel personen we kunnen rekenen."

Feestprogramma

13.00 Opening
13.15 Kindercircus
14.15 Surinaamse dansgroep
14.45 Straattheater
15.30 Surinaamse zanggroep
16.00 Turkse dans/muziekgroep
16.30 Buikdansgroep
16.45 Theater
17.30 Marokk. muziekgroep
18.00 Antilliaanse muziekgroep

(Leids Nieuwsblad 8 september 2000)


Op

Gedichten maken onze stad

In heel Leiden kom je muren, gebouwen, huizen tegen met daarop gedichten. Voorbijgangers blijven vaak even staan om te lezen, te kijken, of gewoon even te genieten. Het einde is nog niet in zicht, in de Merenwijk zijn op het moment een aantal reusachtige muurschilderingen in de maak. Zoals kleren de man maken, maken gedichten onze stad.

Woningbouwvereniging De Sleutels laat op drie kopgevels in de Slaaghwijk levensgrote schilderingen maken. Deze bestaan uit een gedicht met een illustratie. De afbeeldingen komen op de kopgevel van de flats Buizerdhorst Kiekendiefhorst en Havikshorst. Stichting Leiden, stad van vluchtelingen heeft de Stichting Tegenbeeld gevraagd een aantal gedichten te plaatsen in het Turks, Chinees, Marokkaans, Surinaams en Nederlands om de multiculturele samenleving te benadrukken. Voordat de kunstschilder Jan Willem Bruins is begonnen, zijn de gevels helemaal opgeknapt en strak in de verf gezet. De drie kopgevels zijn naar buiten gericht en beeldbepalend voor het gezicht van de wijk. Volgens de planning zijn de muurschilderingen half oktober klaar.

(Het op zondag 24 september 2000)


Op

Muurgedichten fleuren flats op

'Boven de onmogelijkste aarde/ heffen zij het hoofd' schrijft de Turkse dichter Fakir Baykurt over de klaproos. Een mooi begin van een van de vijf gedichten die de Stichting TEGEN-BEELD heeft aangebracht om Slaaghwijkse flats op te fleuren De andere gedichten komen uit China, Marokko, Suriname en Nederland. Hiermee vertegenwoordigen de kunstwerken de oorspronkelijke nationaliteiten van de vijf grootste groepen in de wijk. De internationale muurpoëzie is een initiatief van de werkgroep Leiden Stad van VIuchtelingen en is uitgevoerd in samenwerking met de wijkgroep. Aanstaande maandag zullen burgemeester Jan Postma en wethouder Jan Laurier (wijkbeheer) de gedichten officieel presenteren.

(Stadskrant Leiden 8 december 2000)


Op

Flats in Slaaghwijk opgesierd met poëzie

Maandag 11 december zullen burgemeester Postma en wethouder Laurier in de Leidse Slaaghwijk de presentatie verrichten van vijf verschillende muurgedichten in originele taal: Chinees, Marokkaans, Nederlands, Surinaams en Turks.

De vijf muurgedichten zijn aangebracht op de zijwanden van vijf Slaaghwijk-flats. De muurgedichten in de Slaaghwijk zijn een initiatief van de werkgroep Leiden Stad van Vluchtelingen in samenwerking met de Wijkgroep Slaaghwijk. De schilderingen zijn gemaakt door de Leidse Stichting Tegen-Beeld.

Aanleiding voor de werkgroep om het muurschilderingsproject te starten is het feit dat vele mensen in de Slaaghwijk van verschillende culturele afkomst samen leven en wonen. Tweede aanleiding is het leefbaarheidsonderzoek van een aantal jaar geleden, waaruit de Slaaghwijkc als een van de 'slechtste' wijken naar voren kwam.

De vijf flats zijn door de wijkgroep zelf uitgekozen, waarop de woningbouwcorporaties Portaal en De Sleutels de zijwanden hebben gerenoveerd . Verder zijn op initiatief van de wijkgroep ook grafische voorstellingen bij de gedichten geschilderd. Deze grafische voorstellingen hebben direct met het gedicht te maken, dan wel niet het specifieke land en dienen mede als herkenningspunten in de wijk.

In de keuze van de schilderingen laten de organisatoren het multiculturele karakter van de Slaaghwijk weerspiegelen Het gaat om vijf gedichten die de grootste groepen bewoners in de wijk beslaan: de Marokkaanse, Turkse, Surinaamse Chinese en Nederlandse. De gedichten zijn onderaan de gevel voorzien van een paaltje met Nederlandsc en Engelse vertaling.

De gedichten zijn uitgekozen door Stichting Tegen-Beeld, die ook de schilderingen heeft aangebracht. Deze stichting stelt zich ten doel om rond dit jaar honderd muurschilderingen gedichten in originele taal, op diverse muren in Leiden aan te brengen. Achterliggend idee hierbij is dat verschillende culturen de samenleving juist kunnen verrijken in plaats van een probleem te zijn.

Speciaal in het kader van het thema 'De Wijk is van ons Allemaal' hebben leerlingen van de Openbare Basisschool Merenwijk gedichten en verhalen geschreven en bijbehorende tekeningen gemaakt. Een selectie van de tekeningcn en gedichten wordt gebundeld tot een boekje dat op 11 december wordt gepresenteerd.

(Leids Nieuwsblad 8 december 2000)


Op

Poëzie in vijf talen als bindmiddel in 'smeltkroes' Merenwijk

Gezichtsbepalende flatgevels verfraaid met gedichten

De Merenwijk in Leiden is het stadsdeel met de meeste allochtone bewoners. Doe met die constatering nu voor de verandering eens iets aardigs, zo luidde de opdracht. Het zijn vijf muurschilderingen geworden, vijf gedichten in vijf verschillende talen op vijf gezichtsbepalende flatgevels. Ze staan voor één gedachte: dat een multiculturele samenleving ook een verrijking kan zijn. De poëzie niet alleen als kunstuiting maar hier ook gebruikt als bindmiddel.

De kinderen van de basisschool De Merenwijk staan aanstaande maandag letterlijk en figuurlijk stil bij deze vijf muurschilderingen. Onder het motto: De wijk is van ons allemaal. zal telkens één van hen een gedicht in de eigen taal voorlezen zoals dat op de muur staat afgebeeld. In het Nederlands, het Turks, het Marokkaans, het Surinaams en het Chinees. Burgemeester Postma en wethouder Laurier vergezellen de schoolkinderen op hun rondgang. Die begint om 14.00 uur vanaf het Lokaal van Verre aan het Valkenpad.

Drie instanties namen het initiatief voor dit opvallende verfraaiingsproject met achterliggende gedachte. Het zijn de Wijkgroep Slaaghwijk, de Stichting Leiden Stad van Vluchtelingen en de wooncorporaties De Sleutels en Het Portaal. De aanleiding daartoe was tweeledig. De flats in de wijk opfleuren door middel van die schilderingen en gedichten was er één van.

Maar er is een hoger doel. Uit een leefbaarheidsonderzoek kwam de Slaaghwijk - het deel van de Merenwijk aan de kant van Noord - naar voren als één van de 'slechtste' woonoorden van de stad vanwege de verschillen in cultuur tussen de (allochtone) bewoners. Met die gedichten in de originele taal (bordjes met vertaling erbij) en de campagne daaromheen hopen de initiatiefnemers een groter saamhorigheidsgevoel te kweken. Verschillen in cultuur hoeven niet per definitie problemen op te leveren Ze kunnen ook tot verrijking leiden, zo is de achterliggende gedachte.

De Stichting Tegen-Beeld zorgde voor de artistieke uitvoering van het project. De stichting is sinds 1992 actief in Leiden en heeft inmiddels zo'n zestig muurgedichten op 'naam' staan. In dit specifieke geval vallen de afmetingen van met name de grafische aspecten op: reusachtige klaprozen en enorme waterlelies bepalen het beeld. Zo zag het polderlandschap waarop nu die multiculturlele samenleving is gebouwd er dertig jaar geleden ook uit.

(Ad van Kaam in het Leidsch Dagblad van 8 december 2000)


Op

Presentatie muurgedichten Slaaghwijk

Op initiatief van de gemeentelijke werkgroep Leiden Stad van Vluchtelingen werd enige tijd geleden het idee geopperd om in de Leidse Slaaghwijk, waar vele mensen van verschillende culturele afkomst samen wonen, een muurschilderingsproject te starten, waarbij vijf gedichten op de zijwanden van vijf flats worden geschilderd Aanleiding hiervoor waren de resultaten uit het leefbaarheidsonderzoek van een aantal jaar geleden, waaruit de Slaaghwijk als één van de `slechtste' wijken naar voren kwam. De vijf flats zijn door de wijkgroep uitgekozen, waarop de woningbouwcorporaties Portaal en De Sleutels de zijwanden eerst hebben gerenoveerd. Verder heeft de wijkgroep erop aangedrongen dat er ook grafische voorstellingen bij de gedichten zouden komen, die als herkenningspunten in de wijk kunnen fungeren. De gedichten zijn uitgekozen door Stichting Tegenbeeld, welke ook de schilderingen heeft aangebracht. Deze stichting stelt zich ten doel om eind 2000 honderd muurschilderingen, gedichten in originele taal, op diverse muren in Leiden aan te brengen.

In de keuze van de schilderingen willen de organisatoren het multiculturele karakter van de Slaaghwijk weerspiegelen. Het gaat dan om vijf gedichten die de grootste groepen bewoners in de wijk beslaan, namelijk de Marokkaanse, Turkse, Surinaamse, Chinese en Nederlandse. De grafische voorstelling heeft of direct met het gedicht te maken, dan wel met het land van herkomst. De gedichten worden onderaan de gevel voorzien van een paaltje met Nederlandse en Engelse vertaling.

Doel van het project is om mensen van verschillende afkomst, die met elkaar in één wijk leven, nader tot elkaar te brengen door middel van verschillende gedichten in originele taal, waardoor een groter saamhorigheidsgevoel en leefeenheid kan ontstaan. Juist de Leidse Slaaghwijk staat bekend om haar bewoners met verschillende culturele achtergrond. Iedere groep kan zich met de eigen culturele identiteit identificeren, maar ook tegelijkertijd openstaan voor de andere cultuur. Achterliggend idee hierbij is dat verschillende culturen de samenleving juist kunnen verrijken in plaats van een probleem te zijn.

Speciaal in het kader van het thema De Wijk is van ons Allemaal hebben leerlingen van de centraal in de wijk gelegen Openbare Basisschool Merenwijk gedichten en verhalen geschreven en bijbehorende tekeningen gemaakt. Een selectie van de tekeningen en gedichten wordt gebundeld tot een boekje, welke op 11 december wordt uitgereikt.

(Uit een brief van de Stichting Leiden, Stad van Vluchtelingen)


Op

Programma maandag 11 december 14:00-17:00 uur

14:00 uur Welkom in restaurant Lokaal van Verre, Valkenpad 34/36 Leiden.

14:15 uur Start wandeling door de wijk langs de vijf muurgedichten. Bij ieder gedicht draagt een leerling van de Openbare Basisschool Merenwijk het muurgedicht in originele taal voor, waarna ook de Nederlandse vertaling wordt voorgedragen.

15:30 uur Terugkomst op het plein bij de basisschool en Lokaal van Verre, waar leerlingen van de basisschool klaar staan met ballonnen met hieraan een boodschap in het teken van het thema De Wijk is van ons Allemaal. Namens de basisschool wordt aan burgemeester, wethouder, ambassadeurs en Stichting de Wijk is van ons Allemaal een samengesteld boekje van een selectie van de gedichten/verhalen van de leerlingen aangeboden. Vervolgens zullen de ballonnen worden losgelaten.

15:50 uur Binnenkomst in restaurant Lokaal van Verre, alwaar wethouder en burgemeester namens de organisatie een collage van de schilderingen met fotoboekje overhandigen aan de ambassadeurs en subsidiegevers. Gelegenheid voor toespraken en dankwoord door wethouder, burgemeester, ambassadeurs en subsidiegevers.

16:30 uur Afsluiting met een drankje en een hapje.

(Uit een brief van de Stichting Leiden, Stad van Vluchtelingen)


Op

Flatbewoners wonen nu 'bij de cactussen'

'Rode vijgen en roze oleanders waren me te soft'

Jan Willem Bruins heeft zijn kwasten weer opgeborgen. Het wordt winter en dat is geen jaargetijde om op een steiger te staan of in het bakje van een hoogwerker te hangen. De Leidse kunstenaar heeft het even gehad met het schilderen en met de poëzie. "Voorlopig kan ik geen verf en geen gedicht meer zien."

Hij heeft er nu 79 hangen in Leiden, gedichten in alle mogelijke talen en op alle mogelijke gevels. De stichting Tegen-Beeld waait al jaren als een poëtische windvlaag door de stad. metershoog soms, aan de zijmuur van een oud pand of van een flat, in een winkelstraat, op een gracht, de ene keer ingetogen van kleur en dan weer fel in het oog springend. Of het er ooit honderd worden, zoals Bruins en zijn maatje in de stichting Ben Walenkamp oorspronkelijk voor ogen hadden, weet hij nog niet. De stand is nu 79 en dat is op zichzelf al indrukwekkend.

De laatste vijf gevelgedichten hebben er bij hem behoorlijk ingehakt. Sinds de zomer heeft hij in de Slaaghwijk gebivakkeerd -én maar schilderen, in weer of geen weer. Overal in de stad waren ze geweest, de binnenstad hangt wat hen betreft nu vol, maar in de Slaaghwijk had Tegen-Beeld nog geen muurgedicht aangebracht. En dan ineens vijf tegelijk. Gisteren zijn ze 'opgeleverd'. Feestelijk, met schoolkinderen, buurtbewoners en de burgemeester - komt die ook eens in de wijk.

Normaal gesproken kiezen Bruins en Walenkamp zelf de muur en de gedichten, autonoom en in sommige ogen tegendraads. Aan verzoeknummers doen ze niet, ze heten niet voor niks TegenBeeld. Maar bij de Slaaghwijk lag het iets anders. De buurt, die bestaat uit flats en veel allochtone bewoners telt, scoorde in een leefbaarheidsonderzoek van de gemeente slecht. Van de stichting 'Leiden Stad van Vluchtelingen' kwam het idee om de achterstandswijk -tegelijk met een opknapbeurt van de fiatgebouwen- een oppepper te geven met muurgedichten uit de herkomstlanden van de bewoners.

De wijkraad en de woningbouwvereniging werden er bij betrokken, Bruins en Walenkamp kozen vijf flatmuren uit en de nationaliteiten werden vastgesteld. Er zou een Turks, een Surinaams, een Marokkaans, een Chinees en een Nederlands gedicht komen. Of hij er ook een bloemetje bij kon tekenen, was de volgende vraag aan Bruins; hij had immers al in de buurt 'De waterlelie' van Frederik van Eeden mét bloem op een flatmuur gezet. De kunstenaar, doorgaans wars van dat soort verzoekjes, liet zich overhalen en ging op zoek naar bloemmotieven. De gedichten die Tegen-Beeld uitzocht, gaan ook over bloemen en planten.

In de zomer toog Bruins aan het werk De kopse kanten van de flats werden voorbewerkt door de woningbouwvereniging; Bruins wilde een pastelachtige ondergrond voor de gedichten. "Ik heb eerst de Turkse muur gedaan. 'Klaprozen' van Fakir Baykurt, een van de bekendste natuurdichters uit Turkije. Ik koos voor drie klaprozen bij de tekst, drie knetterende rode ballen. Ze moesten zo groot worden dat ze van ver te zien zijn. Zonder stengels, het is net alsof ze zweven".

Ook het Chinese gedicht ('Helaas' van Du Fu) spettert je tegemoet, om in de termen van Bruins te blijven. Twee enorme lappen, die ogen als zijden banieren, vormen de ondergrond waarop reusachtige bloesemtakken zijn aangebracht. "Bewust voor gekozen", zegt Bruins. "Die bloesem geeft iets feestelijks. Het kostte wel lef om het zo groot op te zetten. Wie de wijk binnenkomt, kan er nu niet omheen."

Voor het Surinaamse gedicht van de Hindoestaan Jit Narain scharrelde hij uit een reisgids een plaatje op van de kleurige paloeloe ("Ik wilde geen orchidee, maar een bloem die in het wild groeit") en zette die afbeelding vervolgens metershoog op de muur. Het Marokkaanse gedicht 'De bergen van de Rif' van Elwalid Mimoun gaf hem de meeste hoofdbrekens. Hij liet rode vijgen en roze oleanders door zijn handen gaan. "Prachtig hoor, maar dat was me te zoet en te soft. Ik moest iets rauws hebben, want de meeste Marokkanen komen uit een rauw gebied. Ik heb nog bij het Herbarium gezocht, maar kon niks vinden. De tekst van het gedicht stond al op de muur, zonder passende illustratie. Ineens zag ik een stel cactussen, groeiend in het wild. Die staan er nu over de hele breedte onder."

Bruins worstelde met de structuur van de ondergrond, ribbelige platen waarop zijn penselen nogal eens dreigden uit te schieten "Dat was lastig. In het Nederlandse 'Avond aan de Maas' van de Leidse dichter Cees van Hoore wilde ik een rietstengel schilderen. Die moet vlijmscherp zijn. Je ziet het meteen als een lijn niet recht is. Het was een kunst om het er goed op te krijgen, ook met de letters. Die vielen soms in een richel."

Hij werkt voornamelijk uit de losse hand. "Ik meet vantevoren de muur uit en bedenk dan hoe groot de letter en de spatie moet worden. In een kwartier zet ik wat punten neer en dan begin ik. Het komt niet altijd precies uit, maar dat geeft niet. Je moet kunnen zien dat het met de hand geschilderd is. Ik maak mijn eigen lettertypes, een gedicht over rotsen vraagt een robuuste letter. Soms vergis ik me wel eens, sla ik een woord over of haal ik twee regels door elkaar Dat moet dan over"

Zo groot als in de Slaaghwijk zijn de meeste muren niet geweest. "Soms stond ik 18 meter hoog in mijn bakkie te schilderen, letters van wel 30 centimeter. Om dan nog het verband in de gaten te houden, valt niet mee. Daarom ging ik geregeld naar beneden om op een afstandje te kijken. Maar dat kost wel tijd."

De buurt is blij met de gedichten. Een wereld van verschil met die blinde muren, vindt de voorzitter van de wijkraad. De gedichten zijn een herkenningspunt geworden. Mensen wonen nu 'bij de klaprozen' in plaats van in de Havikshorst. Ze zijn trots op 'hun' gedicht, volgens de voorzitter Ze beschouwen het als een 'erkenning', ze voelen zich door een gedicht in hun eigen taal 'welkom' En dat was voor 'Leiden, Stad van Vluchtelingen' precies de bedoeling.

De bewoners hebben Bruins dagelijks gevolgd bij zijn werk. Hij hoorde ze opgetogen zeggen. 'Bij mijn flat hangt er een!' Hij hoorde ze vragen, Somaliërs en andere buitenlanders: 'Wanneer komt er een gedicht van mij?' Hij kreeg hulp, als de hoogwerker verzet moest worden. De gedichten gaven veel gespreksstof in de wijk. "Ze maken de wijk naar binnen vriendelijker. En naar buiten positiever. Er hangt nu ook een bordje bij wat het gedicht betekent. Iedereen kan het dus lezen".

(Haro Hielkema in Trouw op 12 december 2000)


Op

Links    :

Op Terug Home Opvolgend muurgedicht