Wachtend op de Barbaren (2003)

De aankondiging van 'Wachtend op de Barbaren'.

De aankondiging van 'Wachtend op de Barbaren'.

Dinsdag 24 juni 2003 werden een avond lang de 154 gedichten (plus 2) van de Griekse dichter Kavafis in diverse talen voorgedragen of gezongen door meer en minder bekende Leidenaren en andere Kavafis liefhebbers. In de pauzes zorgde Palio Paréa voor avontuurlijke ontmoetingen met Griekse muziek.

Het programma:

19.00 Introductie Fredie Beckmans
19.10 Inleiding Mario Molegraaf
19.20 Deel 1: gedichten
20.30 Pauze Muziek: Palio Paréa
21.00 Deel 2: gedichten
22.00 Pauze Muziek: Palio Paréa
22.30 Deel 3: gedichten

De organisatie was in handen van de Stichting TEGEN-BEELD i.s.m. Jacowies Surie Kunstprojecten.


Op

Achtergrond

Leiden is een stad vol poëzie. Van het hoekje van de Hooigracht en de Nieuwe Rijn tot een flat in de Merenwijk, in smalle steegjes en aan pleinen, op allerlei plaatsen in de stad vind je dichtregels en gedichten. Op de hoek van Turfmarkt/Caeciliastraat staat bijvoorbeeld het muurgedicht Κρυμμενα (Verborgenheden) van K.P. Kaváfis. De stichting Tegen-beeld heeft besloten in 2003 speciale aandacht te besteden aan deze Griekse dichter.

Konstantínos Pétrou Kaváfis.

Konstantínos Pétrou Kaváfis.

Konstantínos Pétrou Kaváfis bracht het grootste deel van zijn leven (17 april 1863 - 29 april 1933) als ambtenaar door in Alexandrië, Egypte. Hij publiceerde onder het pseudoniem Constantine Cavafy zijn gedichten op losse bladen, die hij slechts aan goede vrienden deed toekomen. Uiterst kritisch als hij was, achtte hij veel werk niet rijp voor publicatie of werkte hij het herhaaldelijk om. Zijn oeuvre omvat ruim 200 gedichten, waaronder 154 'canonieke' en een aantal gedichten die Kaváfis niet voor (her-)publicatie in aanmerking vond komen. Vooral na de Tweede Wereldoorlog is de belangstelling voor zijn werk sterk toegenomen. Zijn stijl is sober en suggestief. Kenmerkend is enerzijds de nostalgie en (homo-)erotiek in de 'persoonlijke' gedichten, anderzijds de weerspiegeling van het contemporaine bestaan in situaties van het verleden. Op dinsdagavond 24 juni werden in het centrum van Leiden zijn gedichten in verschillende talen voorgedragen.

Het was al weer de vijfde keer dat Stichting TEGEN-BEELD een dergelijke openluchtmanifestatie organiseert. In 1998 begon het met "De Mei in Mei", waarbij verschillende Leidenaren elk een deel van de Mei van Herman Gorter voorlazen. En in het volgende jaar werden tijdens de "Sessions of Passion" de 154 sonnetten van William Shakespeare door ruim 50 mensen gelezen, voorgedragen en gezongen. Op 6 juni 2000, in het millenniumjaar, werd onder de titel "Lyriek in Leiden" teruggeblikt op vijf eeuwen 'Leidse' poëzie. En in 2001 dus een avond lang gedichten en "Ode van de zee" van de Portugese dichter Fernando Pessoa. Het is niet toevallig dat juist Stichting TEGEN-BEELD, bekend van de muurgedichten, de bedenker is van deze poëzie-voorleesavonden, die inmiddels zijn uitgegroeid tot een nieuwe traditie. Het idee achter de beide projecten is immers hetzelfde: poëzie de aandacht geven die ze verdient, door haar voor iedereen toegankelijk te maken.

De grote populariteit van de muurgedichten bewijst dat TEGEN-BEELD in zijn opzet slaagt. Hoe vaak blijf je niet op een wandeling of fietstocht door de stad even stilstaan om een gedicht te lezen en het op je te laten inwerken? Dat is precies wat TEGEN-BEELD wil bereiken: mensen aan het denken zetten door ze een ander, onverwacht beeld te laten zien. Bewust is bij het geveldichten-project gekozen voor gedichten uit alle windstreken, die in hun oorspronkelijke taal op de muur worden geschilderd. Onbegrijpelijk, vinden sommigen; maar juist door de vreemde taal en het andere schriftbeeld geven de gedichten een rijke verbeelding van verschillende culturen.

Een manifestatie als "Wachtend op de Barbaren" benadrukt eens te meer dat poëzie iedereen aan kan spreken. Daarom ook werd er gekozen voor een opzet waarbij veel mensen betrokken zijn: door ideeën aan te dragen, door hun favoriete gedicht voor te lezen, door te zingen en te spelen en door te luisteren. Al deze mensen vormden in het centrum van Leiden één lange zomeravond het kloppend hart van de poëzie.


Op

Gedichten van Kavafis voorgedragen - Poëziemarathon op het water

Voor de vijfde keer klinken komende dinsdag op de Nieuwe Rijn een avondlang gedichten vanaf de Koornbrug. Dit jaar koos de Stichting Tegen-beeld voor de 154 gedichten van de Griekse dichter Konstantinos Kavafis (1863-1933).

Het muurgedicht Κρυμμενα (Verborgenheden) van K.P. Kaváfis.

Het muurgedicht Κρυμμενα (Verborgenheden) van K.P. Kaváfis.

Voor veel Leidse academici, literatoren en organisatoren van culturele avonden is het jaarlijks de beste terrasavond van het jaar: de poëziemanifestatie vanaf de Koornbrug aan de Nieuwe Rijn. Tout literair-geëngageerd Leiden kan bij tourbeurt de microfoon pakken om zijn bijdrage te leveren aan de poëziemarathon, die elk jaar aan een andere dichter is gewijd. Zo zijn de sonnetten van Shakespeare en Mei van Gorter er al eens over het water uitgestort. Dit jaar worden de gedichten van de Griekse dichter Konstantinos Kavafis (1863-1933) voorgedragen. Onder de sprekers bevinden zich schrijvers als Maarten ´t Hart (die samen met oud Leidsch Dagblad-journalist Cees van Hoore speciaal een essayboekje over Kavafis schreef voor deze avond), Rudy Kousbroek en Ilja Pfeijffer, boekhandelaren, studenten, musici en andere liefhebbers één van de 154 gedichten voor hun rekening nemen.

Kavafis bracht het grootste deel van zijn leven door in zijn geboortestad Alexandrië, waar hij woonde en werkte. Hij was de jongste van negen kinderen van Griekse ouders, verloor op jonge leeftijd zijn vader en vertrok op zijn tiende met zijn moeder naar Londen, van waaruit hij naar een Liverpoolse school ging. In 1877 keerde het gezin terug naar Egypte, en na een driejarig verblijf in een dorpje bij Constantinopel ging hij voorgoed terug naar Alexandrië. Na de dood van zijn vader kwam het handelsbedrijf dat deze had financieel aan de grond, en moest Kavafis een eenvoudig baantje nemen als ambtenaar bij het ministerie van bevloeiingen. Hoewel hij tegenwoordig in alle talen vertaald is en tot de wereldliteratuur wordt gerekend, zijn er tijdens zijn leven geen gedichten gepubliceerd. Hij leek ook geen erkenning te ambiëren: alleen vrienden en bewonderaars stuurde hij af en toe een gedicht op losse blaadjes.

Alexandrië was ooit ´het wonder van de oudheid´, het middelpunt van de beschaafde wereld, maar raakte later in verval. In de tijd dat Kavafis er leefde moet het niet meer geweest zijn dan een rommelige havenstad, maar de dichter gaf er mythische proporties aan. Zo schreef hij in oktober 1914: "Nog altijd is het Alexandrië. Als je even wandelt op de rechte weg die eindigt bij de Hippodroom, zul je paleizen zien en monumenten, die je in verbazing brengen. Hoeveel schade de stad ook door de oorlogen heeft geleden, hoeveel kleiner ze ook geworden is, toch altijd nog een bewonderenswaarde stad." Pas toen er in 1971 een tweetalige editie verscheen van een paar tot dan toe onbekende gedichten, raakte zijn poëzie ineens wereldberoemd. Zijn gedichten hebben zelfs Nobelprijswinnaar Joseph Brodski geïnspireerd.

In het Nederlands zijn de gedichten verschenen in een vertaling door Hans Warren en Mario Molegraaf. Deze vinden dat Kavafis ´de poëzie voorbij (lijkt) te zijn´: niets zangerigs of romantisch, maar eerder scherpe essays. Zo luidt het gedicht ´verborgenheden´ (als muurgedicht op de Turfmarkt geschilderd) in vertaling:

Laat niemand uit wat ik deed en zei
proberen af te leiden wie ik was.
Er was een belemmering, die vervormde
de daden en de wijze van mijn leven.
Er was een belemmering, die weerhield mij
vele keren als ik wou gaan spreken.
Mijn meest onopgemerkte daden,
en mijn meest verhulde geschriften -
daaruit alleen zal men mij begrijpen.
Maar misschien is het niet zoveel moeite,
zoveel inspanning waard om mij te kenen.
Later - in een volmaakter samenleving -
zal stellig iemand anders, zoals ik geschapen, 
verschijnen en handelen in vrijheid.

Ook staan de gedichten vol verwijzingen naar redelijk onbekende historische figuren en gebeurtenissen. De editie van Warren en Molegraaf is dan ook rijkelijk van verhelderend commentaar voorzien. Voor een luisterend terraspubliek zal dan ook niet alles zondermeer te begrijpen zijn, en dat maakt de keuze voor Kavafis in elk geval tot een gewaagde.

´Wachtend op de barbaren´: Gedichten van Griekse dichter Kavafis
Nieuwe Rijn (Koornbrug, Vismarkt)
dinsdag 24 juni, 19.00 tot 23.30 uur, gratis toegang, ook per boot toegankelijk

(Christiaan Weijts in de Mare van 19 juni 2003 )


Op

Presentatoren

Menno Bentveld Televisie presentator
Rick van Boeckel Dichter
Christien Bosman Student Grieks
Gert Jan Bouma Student geschiedenis
Jan Willem Bruins Decorateur
N. Chrissis Grieks restauranthouder te Leiden
Jos Damen Hoofd uitleenbureau Universiteitsbibliotheek Leiden
Jan Das Imagineur
Maarten Dessing redacteur Boekblad
Gijs Donker Beeldend kunstenaar
Bernadette Drenth Vormgever en oud voorzitter SDLS, Haagweg 4
Mees Duif Student
Karel van Eerd Vertaler
Paulos Emmanouilidis Medisch analist
Theater Platform Fields of Wonder
Teresa Fogelberg Antropoloog
Cees Goekoop Oud burgemeester Leiden
Carolien Han Kunsthistorica en vakdidactica Universiteit Leiden
Sarah Hart Schrijfster
Maarten ’t Hart Schrijver
Hans Heestermans Lexiograaf
Rens Heruer Bestuurslid 3 October-Vereeniging
Joyce Hes Jurist, publicist
Lyske ten Hoeve Boekhandelaar
Richard Hogenkamp Redacteur TV West
Cees van Hoore Journalist, schrijver
Frans Horst Entrepeneur
Bob in ’t Hout Schrijver, regisseur
Hilde Jansen Raadslid
Lisa Johnson Directeur Stichting Leidse Studentenhuisvesting
Z.E. G.J. Kaklikis Griekse ambassadeur
Jan Kleijne Voorzitter raad van bestuur Meander MC Amersfoort
Trees Klijn Beeldend kunstenaar
Anton Korteweg Dichter en directeur Letterkundig Museum
Rudy Kousbroek Dichter en schrijver
Titia Kruithof Student
Kuiper & Berbée c.s.
Annetje Lekkas Medewerker kunstzaken Buitenlandse Zaken
Wolter Lemstra Oud burgemeester Leiden
Henri Lenferink Burgemeester Leiden
Sheila Lever Actrice, artistiek leider Plantsoentheater
Kees van der Malen Hoofdredacteur Leidsch Dagblad
Fik Meijer Hoogleraar oude geschiedenis UVA
Mario Molegraaf Vertaler Kavafis
Ilja Leonard Pfeijffer Dichter, docent klassieke talen universiteit Leiden
Jan Postma Oud burgemeester Leiden
Ineke Pouw Gemeente ambtenaar
Marjolein Pouw Lid college van bestuur Wellant College, Oegstgeest
Cees Schafrat Boekhandelaar
Ivo Smits Docent Talen en Culturen van Japan en Korea
Matthea Spatharakis Lichaamsgericht psychologe
Adriaan van der Staay
Dé Steures Docent klassieke talen
Peter van Swieten Architect
Kees Tabbes Docent klassieke talen
René Vallentgoed Impressario
Nanne Vervoordeldonk Vertaalster en docent Grieks
Kiene Vesseur Communicatie adviseur Gemeente Leiden
Da Vinci college leerlingen
Rick van Vliet Liefhebber
Ineke de Vos Docent Drama
Huub de Vriend Componist
Har Walenkamp
Marleen van der Wey Aio letteren universiteit Leiden
Maike Wieringa Student Grieks
Piet en Monique van Winden Antiquaren
Hein van Woerden Senior communicatieadviseur Gemeente Leiden
Leo van Zanen Leids dichter
Wim van der Ziel Cuisinier
Marcel Zoutman Boekhandelaar


Op Terug Home Opvolgend onderwerp