Stadsuitleg 1611

De lantaarnpaal op de Beestenmarkt voorzien van de tekst van het raadsbesluit.

De lantaarnpaal op de Beestenmarkt voorzien van de tekst van het raadsbesluit.

Aan het begin van de Gouden Eeuw kende de stad Leiden overwegend gunstige economische omstandigheden, een groeiende bevolking en daarom toenemende behoefte aan ruimte om bedrijvigheid en bevolking te huisvesten. Een drietal stadsuitbreidingen, namelijk in 1611 tot de noordelijke Singels, in 1644 een gebied rond de Haven en in 1659 tot aan Zoeterwoudse Singel en Zijlsingel, leverden die ruimte, hoofdzakelijk bestemd voor het huisvesten van de groeiende arbeidersbevolking. Met deze uitbreidingen werd de fraaie rechthoekige vorm van de stad verkregen, die tot op de dag van vandaag in de loop van de singels is terug te zien.

Beestenmarkt

In 1611 werd onder andere de grond van het klooster Lopsen bij de stad getrokken. Hier ligt nu de Beestenmarkt. Een gevelsteen aan de zijgevel van het pand Beestenmarkt 50 herinnert hier nog aan. De gevelsteen vertoont een aan het Oude Testament (Numeri 13) ontleend geliefd motief: twee zwierig geklede mannen, die aan een op de schouders rustende draagstok een bijna tot op de grond reikende druiventros torsen. Onder de voorstelling staat: "Int lant van beloften / In de nieue stadt" (De n wordt op de steen aangegeven door het dwarsstreepje boven de a). Waarschijnlijk is de gevelsteen al kort na de stadsuitleg van 1611 aangebracht. De huiseigenaar wilde hiermee kennelijk tot uitdrukking brengen dat hij verwachtte dat het gebied van de stadsuitleg een veel belovend land zou zijn!

Raadsbesluit

De gevelsteen aan de zijgevel van het pand Beestenmarkt 50.

De gevelsteen aan de zijgevel van het pand Beestenmarkt 50.

In 1997 werd de Beestenmarkt, die toen nog fungeerde als parkeerterrein, volledig opgeknapt, autovrij gemaakt en voorzien van opvallend straatmeubilair. Het leek een leuk idee om de gigantische lantaarnpaal door Tegen-Beeld te laten voorzien van de tekst van het toenmalige raadsbesluit. Op de paal in de oorspronkelijke spelling ("... met toeloop van volck uyt verscheyden landen") en op het voetstuk in hedendaags Nederlands:

"God Almachtig heeft Leiden sinds enige jaren zozeer gezegend dat het zindert van bedrijvigheid. Dit heeft de komst van immigranten uit allerlei landstreken veroorzaakt, met als gevolg dat alle open plekken in de stad zijn volgebouwd en dat er allerlei straatjes en steegjes zijn aangelegd met huisjes voor die groeiende bevolking. Ook zijn de mooiste huizen van de stad verbouwd en verdeeld in kleinere wooneenheden, wat er toe heeft geleid dat veel fatsoenlijke renteniers, kooplieden en andere personen van aanzien en middelen (die overwogen zich te Leiden te vestigen) genoodzaakt zijn geweest om zich elders te vestigen, door het tekort aan huizen in overeenstemming met hun status."

De gemeente Leiden is nog steeds trots op zijn eeuwenoude reputatie als 'Stad van Vluchtelingen', maar dat wordt tegenwoordig door lang niet alle inwoners onderschreven. Via de campagne 'Leiden, Stad van Vluchtelingen' probeert de gemeentelijke overheid het draagvlak voor deze groepen te versterken.


Op

Mini expositie Stadsuitbreiding 1611

In het kader van Leiden 50 jaar Monumentenstad is vanaf 11 juni 2011 bij de entree van het Regionaal Archief Leiden een presentatie te zien over de Stadsuitbreiding van 1611.

Het is dit jaar 400 jaar geleden, dat in Leiden de eerste grote stadsuitbreiding na de Middeleeuwen werd gerealiseerd. Landmeter Jan Pieterszoon Dou ontwierp op verzoek van het stadsbestuur een plan, dat aansloot op de bestaande wegen en waterwegen in de stad in de huidige wijken Noordvest/Molenbuurt en d’Oude Morsch.

In deze mini-expositie worden ondermeer een aantal ontwerptekeningen van Dou, enige persoonlijke bescheiden en een aantal kaarten van vr en na de uitleg van 1611 getoond. De tentoongestelde stukken zijn te zien tot 20 augustus.

(Wensite regionaal archief leiden juni 2011)


Op

Links    :

 


Op Terug Home Opvolgend onderwerp