Pieter Jelles Troelstra
Maaie op it iis - Mei op het ijs

Joech de maitiid folle  wille,
Ek de winter is my djoer;
As 'k dy sjoch, sa moai en krigel,
D' eagen fol fan heger fjoer.

Mei de faam der oer te waaien,
Wat in wille foar in Fries!
Binn' de beammen keal en neaken-
Dat is: maitiid op it iis.

Mocht de lente vreugde geven,
Ook de winter is me duur;
Als 'k jou zie, zo mooi en dapper,
D' ogen vol van hoger vuur.

Met zijn meisje weg te zwieren
Voor een Fries het paradijs!
Als de bomen kaal en naakt zijn
is het: lente op het ijs.

(vert. J. Veenbaas*)

* Deze vertaling van Jabik Veenbaas is te vinden in het boekje "Glad en wijd ligt het ijs" (ISBN 90 351 2129 5, Uitgeverij Bert Bakker). Geen eenvoudige zaak zo'n vertaling, aangezien alleen al "maaie" op drie manieren vertaald kan worden. Maaie is Fries voor mei, maar het betekent ook het zwaaien met armen en benen. De derde minder bekende betekenis is die uit de uitdrukking `immen maaie jaan' (iemand mei geven), of `maaie nimme' (mei nemen). Dit staat voor iemand ontslag geven of ontslag nemen. Dat heeft te maken met de meimaand `alde maaie' (oude mei), waarmee de datum 12 mei wordt aangeduid waarop vroeger de boerenknechten in Friesland van de oude naar hun nieuwe boer gingen. Honderden knechten gingen dan met hun hele hebben en houden op een boerenwagen van de ene boer naar de andere. Het is ook een dag waarop - ook nu nog - traditioneel veel getrouwd wordt.

Uitgezocht door:

Dit gedicht is uitgezocht door Max Dohle, Oegstgeest, samensteller van het hiervoor genoemde boekje "Glad en wijd ligt het ijs" (ISBN 90 351 2129 5, Uitgeverij Bert Bakker). Als zijn kenteken staat een kraai onder het gedicht (Dohle is Duits voor kraai).

Dohle heeft iets met schaatsen. Zo heeft hij onder andere een verzameling van ongeveer driehonderd kinderboeken die met schaatsen te maken hebben: 'Het oudste boek is Op en om het krabbelbaantje van J.B. Heukelom, uit 1904' en 'De leukste jeugdherinneringen heb ik aan Daantje gaat schaatsenrijden, uit de Daantje-serie van Leonard Roggeveen. Dat boek heeft enige invloed gehad op de naamkeuze van mijn zoontje: Daan.'
(Bron: de Volkskrant van zaterdag 25 oktober 2003)

Pompeblêden aan het Galgewater

De verf wil niet drogen met de hoge luchtvochtigheid van vandaag. Daarom kan Jan Willem Bruins van de Stichting Tegenbeeld nog niet beginnen aan de letters waarmee hij het gedicht Maaie op it iis van Pieter Jelles Troelstra op de achtergevel van Weddesteeg 4 (hoek Galgewater) zal schilderen. De afgelopen dagen voltooide hij al wel de Friese vlag, compleet met felrode pompeblêden (waterlelies), die als ondergrond zal dienen. De tekst van Troelstra is al het 72ste gedicht dat Tegenbeeld aanbrengt op een Leidse muur; tot tevredenheid van Bruins eindelijk eentje in het Fries. Dit komt er te staan:

Joech de maitijd folle  wille
Ek de winter is my djoer
As 'k by sjoch, sa moai en krige
Déagen fol fan heger fjoer

Mei de foam der oer te waaien
Wat in wille foar in Fries!
Binn'de beammen keal en neaken
Dat is: maitijd op it iis

Als het weer een beetje meewerkt kan Bruins de klus nog dit weekeinde klaren.
De stichting zorgt ook voor een Nederlandse vertaling.

(Leidsch Dagblad 25 november 1999)

• Schrijversinfo bij Mats Beek
• Bio- en bibliografische informatie in het Fries (alleen het literaire werk) bij Het Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum
• Onderdeel tentoonstelling "De Rode Droom" in 1995 in De Nieuwe Kerk te Amsterdam
• Fries - Nederlands On-line Woordenboek
• Ronald Plasterk in Buitenhof: Fries als dialect